37 Ταινίες με θέμα την εκπαίδευση για συζήτηση και προβληματισμό

1. H λέσχη των αυτοκρατόρων,(2003) μια ταινία για έναν καθηγητή Ιστορίας που προσπαθεί να διδάξει όσο καλύτερα μπορεί τους μαθητές του διδάσκοντάς τους παράλληλα και αξίες και στάσεις. Ώσπου η άφιξη ενός νέου μαθητή θα του ανατρέψει τον γνωστό του κόσμο έως τώρα.
2. Freedom Writers,(2007) μια αληθινή ιστορία για μια καθηγήτρια στην Αμερική η οποία προσλαμβάνεται σε ένα σχολείο και έχει να αντιμετωπίσει ένα χωρισμένο-μειονοτικό-επιθετικό μαθητικό πληθυσμό από διαφορετικές φυλές και εθνικότητες με πολλά προβλήματα βίας, ανεργίας κλπ. Προσπαθεί πολύ να τα καταφέρει ώσπου της έρχεται η ιδέα να βάλει τους μαθητές της να γράψουν ένα ημερολόγιο.
3. Τα παιδιά της χορωδίας,(2004) του Κριστό Μπαρατιέ.  γαλλική ταινία που μας ξετυλίγει την ιστορία σε ένα οικοτροφείο αρρένων με πρωταγωνιστές τον νέο επιστάτη του σχολείου, τους μαθητές (ο καθένας με τα ταλέντα του) και τον Διευθυντή. Η φράση «action-reaction» τα λέει όλα για την παιδαγωγική του Διευθυντή.), Βρισκόμαστε στη Γαλλική επαρχία, και συγκεκριμένα, στο Fond de l’ Etang, σχολείο για τα ατίθασα και ορφανά αγόρια. Στα μέσα του 20ου αιώνα, διευθυντής είναι ο αυστηρός κύριος Ρασίν, μότο του οποίου είναι το “Δράση – Αντίδραση”, ότι, δηλαδή, κάθε αταξία θα ακολουθεί μια σκληρή τιμωρία. Φυσικά, η απειλή δεν έχει κανένα απολύτως αποτέλεσμα στους μικρούς μαθητές. Γι’ αυτό, θα καταφθάσουν ενισχύσεις. Η άφιξη του δασκάλου και μουσικού Ματιέ, το 1949, θα ανατρέψει τα πάντα στο σχολείο. Ο ευγενικός δάσκαλος βλέπει σε κάθε παιδί ένα σύνολο άπειρων δυνατοτήτων, σε αντίθεση με το διευθυντή του σχολείου.
4. Ανάμεσα σε τοίχους, (2008) γαλλική ταινία με κεντρικό θέμα ένα δημόσιο σχολείο στο Παρίσι και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί. Βρισκόμαστε σε μια τάξη μαθητών γύρω στα 13 με 15, στη Γαλλία, και καθηγητής είναι ο Φρανσουά, ο οποίος καλείται να αντιμετωπίσει διάφορες νοοτροπίες, κουλτούρες, χούγια από παιδιά που προέρχονται από διαφορετικές χώρες, θρησκείες, ηλικίες και έχουν διαφορετικές συνήθειες. Αυτό που διαχωρίζει το Φρανσουά από τους υπόλοιπους καθηγητές είναι η ειλικρίνειά του. Τους τη λέει, αλλά ταυτόχρονα τους σέβεται, τους κάνει πλάκα και ταυτόχρονα προσπαθεί να τους καταλάβει.
5. Ο κύκλος των χαμένων ποιητών,(1989) κλασσική ταινία με τον Ρόμπιν Γουίλιαμς σαν καθηγητή να διδάσκει ποίηση σε ένα κολλέγιο αρρένων. «Captain, oh my captain». “Oh captain, my captain!”. Μια ομάδα εφήβων, με οδηγό την ποίηση τολμούν να αναζητήσουν τον προσωπικό τους βηματισμό, με τον οποίο θα διασχίσουν τη ζωή και θα παραμείνουν όρθιοι. Προστάτης τους μέχρι την ελευθερία, ένας καθηγητής () που εκτός από τις γνώσεις των σχολικών εγχειριδίων, αναλαμβάνει αυτοβούλως να τους εκπαιδεύσει πως να στέκονται στο ύψος όλων εκείνων, που δεν μετριούνται με μηδενικά και προεξαργυρωμένες βραβεύσεις, αλλά με όνειρα και πίστη.
6. Ο ξεχωριστός κύριος Χάντινγκ,(1997) ένας ξεχωριστός μαθητής, οι κολλητοί του και δύο καθηγητές, ένας μαθηματικός και ένας ψυχολόγος να τον διεκδικούν ο καθένας για τους δικούς του λόγους.
7. Το χαμόγελο της Μόνα Λίζα (2003)Με την Τζούλια Ρόμπερτς. Η Κάθριν Γουάτσον είναι μία καθηγήτρια που αφήνει το αγόρι της και τη ζωή της στο Λος Άντζελες για να διδάξει στο Γουέλσλι, ένα συντηρητικό, ιδιωτικό κολέγιο θηλέων στη Μασαχουσέτη των Ηνωμένων Πολιτειών το 1953. Η Γουάτσον ενθαρρύνει τις σπουδάστριες να γίνουν καριερίστες. Θέλει οι μαθήτριές της να γίνουν ηγέτες του κόσμου και όχι απλές νοικοκυρές. Χρησιμοποιεί μοντέρνα τέχνη για να δείξει ότι δε χρειάζεται να ακολουθήσουν το γυναικείο στερεότυπο. Πιστεύει ότι οι γυναίκες μπορούν να κάνουν πολλά περισσότερα πράγματα από το να είναι μόνο σύζυγος και μητέρα. Η δουλειά της όμως έρχεται σε αντίθεση με τις μεθόδους του κολεγίου και οι συντηρητικές γυναίκες που διευθύνουν το σχολείο της προτείνουν να μείνει μόνο στις διδακτικές της αρμοδιότητες και να μην προσπαθεί να εκφράσει τις φιλελεύθερες απόψεις της στις μαθήτριες. Την απειλούν ότι μπορεί να χάσει τη δουλειά της.
8. Επικίνδυνα μυαλά, με την Μισέλ Πφάιφερ, μια πρώην πεζοναύτης που πραγματοποιεί το όνειρό της να διδάξει σε γυμνάσιο. Διορίζεται σε σχολείο του Λος Άντζελες και ξεπερνά τους τύπους του εκπαιδευτικού συστήματος, για να πλησιάσει τους μαθητές της, την πλειοψηφία των οποίων αποτελούν παιδιά με προβλήματα, από τις κατώτερες κοινωνικά τάξεις. Η ταινία αυτή παρουσιάζει ένα σχολείο με προβληματικούς μαθητές.. Σας προτείνουμε να δείτε την ταινία, γιατί μας δείχνει πως αλλάζουν τα παιδιά στην εφηβεία όταν βρεθούν καθηγητές που τολμούν να τους μιλήσουν σε γλώσσα που καταλαβαίνουν. Είναι μια ταινία με πολύ αγωνία και χιούμορ.
9. Νιώσε το ρυθμό, (2006)με τον Αντόνιο Μπαντέρας. Ο Pierre Dulaine είναι χορευτής και ιδιοκτήτης μια σχολής χορών πίστας στη Νέα Υόρκη, όπου φοιτούν πλουσιόπαιδα. Ένα βράδυ, γίνεται τυχαία μάρτυρας ενός περιστατικού βανδαλισμού από κάποιους μαθητές κι αποφασίζει να γίνει εθελοντής δάσκαλος χορού στο λύκειό τους με σκοπό να τους βοηθήσει με τον τρόπο του. Η δύσπιστη διευθύντρια του σχολείου του αναθέτει μια ομάδα τιμωρημένων μαθητών με προβλήματα συμπεριφοράς. Αυτοί αρχικά τον αντιμετωπίζουν με χλευασμό, αλλά τελικά καταφέρνει να τους κινήσει το ενδιαφέρον, προτρέποντάς τους να λάβουν μέρος σ’ έναν διαγωνισμό χορού.
10. Η ζούγκλα του μαυροπίνακα (1955), του Ρίτσαρντ Μπρουκς το φαινόμενο του «στιγματισμού» και κοροϊδίας μαθητών από συμμαθητές τους είναι συχνό στα σχολεία, σύμφωνα με έρευνες. Στην ταινία είναι ο μοναδικός που φοράει γυαλιά μέσα στην τάξη. Οι συμμαθητές του τον έχουν «στιγματίσει» γι΄ αυτήν την απλή εξωτερική διαφορά του σε σύγκριση με τους υπολοίπους. Τον κοροϊδεύουν και τον εξευτελίζουν φωνάζοντάς τον «γυαλάκια». Άλλοι τον αποκαλούν «τζαμαρία». Κάποιοι μάλιστα τον έχουν αποκλείσει από την παρέα.
11. Το κύμα (2008), του Dennis Gansel. Οταν συνειδητοποιεί, ότι οι παραδοσιακές μέθοδοι διδασκαλίας της Ιστορίας, προκαλούν αφόρητη ανία στους μαθητές του, ένας νεαρός καθηγητής, προτείνει την εφαρμογή ενός ιδιότυπου πειράματος, που προβλέπει συγκρότηση μιας ελίτ με μυστικούς κώδικες, σκληρή πειθαρχία και υψηλούς στόχους. Οι μαθητές θα οδηγήσουν το πείραμα σε απόλυτη επιτυχία και, χωρίς να το καταλάβουν, θα αρχίσουν να υποκύπτουν στη διακριτική γοητεία του φασισμού. Η ταινία αποδεικνύει την καταστροφική δύναμη της επιβαλλόμενης πειθαρχίας.
12. Τα 400 χτυπήματα (1959), του Φρανσουά Τρυφώ. Μια ταινία ύμνος στη εφηβεία, τα πάθη και την αθωότητα της που την συνοδεύουν, που στρέφεται ενάντια σε κάθε εξουσιαστικό μηχανισμό, χωρίς να καταλήγει στον εύκολο διδακτισμό και δίχως να κλείνεται σε κάποιο ιδεολογικό σχήμα.
13. Στον κύριο μας με αγάπη (1967), με τον Σίντνευ Πουατιέ. Μη μπορώντας να βρει δουλειά ως μηχανικός, ο Mark Thackeray αποφασίζει να εργαστεί προσωρινά ως καθηγητής σε μια τάξη στο East End του Λονδίνου.Έχοντας να αντιμετωπίσει τη δύστροπη συμπεριφορά των μαθητών του, θα προσπαθήσει να τους μάθει να σέβονται τους συνανθρώπους τους αλλά κυρίως τον εαυτό τους. Γρήγορα θα καταλάβει ότι οι μαθητές του χρειάζονται ένα διαφορετικό είδος εκπαίδευσης από αυτό ενός εγχειριδίου. Ότι χρειάζονται να επικοινωνήσουν μαζί του και μεταξύ τους σαν ενήλικοι. Να μιλούν για θέματα που έχουν απορίες. Να μην χρησιμοποιούνται από τον καθηγητή στα πλαίσια μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας που αναπαράγει σχέσεις εξουσίας, για να μπορέσουν τα άγρια νιάτα, τα αλητάκια και τα “παλιοθήλυκα” να εξελιχθούν σε ώριμους ενηλίκους που μπορούν και σκέφτονται.
14. Μαντανάγιο (1967), του Ακίρα Κοροσάβα. Ένας υπέργηρος δάσκαλος ζει πανευτυχής με τη γυναίκα του σε μια «καλύβα» ελάχιστων τετραγωνικών μέτρων. Η καλύβα είναι περιτριγυρισμένη από μικρό κήπο και το νεράκι ενός ποταμού ρέει ήσυχα στο τοπίο. Οι μαθητές του δεν τον έχουν ξεχάσει, αλλά τον επισκέπτονται συχνά γεμάτοι δώρα, όμως εκείνος είναι ευχαριστημένος με τα ελάχιστα! Κάθε χρόνο, οι μαθητές διοργανώνουν μια μικρή γιορτή για τα γενέθλια του σοφού δάσκαλου.
15. Εάν (1968), του Λίντσευ Άντερσον. Σε ένα δημόσιο σχολείο στη Βρετανία, που ζουν εσωτερικοί οι μαθητές του, ο τρόπος εκπαίδευσης και επικοινωνίας με τα παιδιά είναι καθ’ όλα βάρβαρος και ακατανόητος: οι ιεραρχίες του, ο τρόπος διδασκαλίας του, και η εν γένει στάση του, έχουν να κάνουν περισσότερο με στρατό παρά με σχολείο. Βλέπουμε το λεπτομερές μωσαϊκό του παραλογισμού ενός συστήματος εκπαίδευσης, την αλόγιστη βία που χρησιμοποιεί, την αντίδραση των πιο ανήσυχων πνευμάτων του και την, εντέλει, αιματηρή εξέγερση τους. Η τελευταία σκηνή, από τις πλέον χαρακτηριστικές του κινηματογράφου,
16. Ούτε ένας λιγότερος (1999), του Ζανγκ Γιμού. Σ’ ένα χωριό ξεχασμένο από τον θεό, ο δάσκαλος θα πρέπει να φύγει για ένα μήνα και στο πόδι του αφήνει μια 13χρονη απόφοιτο… δημοτικού. Μα της εξηγεί καλά: “Θα πληρωθείς μόνο όταν γυρίσω κι έχεις καταφέρει να κρατήσεις όλους μου τους μαθητές. Δε θέλω ούτε έναν λιγότερο». Η μικρή μπαίνει στην τάξη και γράφει το μάθημα στον πίνακα. Λέει στους μαθητές να το αντιγράψουν, αλλά βλέποντας ότι ο καθένας κάνει ό,τι θέλει βγαίνει από την αίθουσα και κάθεται μπροστά στην πόρτα για να μη φύγει κανείς. Όμως, όπως ακούγεται και μέσα στο φιλμ “τη σήμερον ημέρα είναι πιο δύσκολο να κρατάς τα παιδιά στο σχολείο από το να τα διδάσκεις”. Και αρχίζουν οι διαρροές.
17. Μάθε παιδί μου γράμματα (1981), του Θόδωρου Μαραγκού. Θέμα της ταινίας, η μόρφωση των νέων στην Ελλάδα μέσα από την ιστορία μιας μικρής ορεινής πόλης που μαραζώνει τις τελευταίες δεκαετίες μετά τον πόλεμο λόγω της εσωτερικής μετανάστευσης. Η υπόθεση εκτυλίσσεται σε ένα χωριό της ορεινής Αρκαδίας λίγο μετά τη μεταπολίτευση. Τα αποκαλυπτήρια ενός μνημείου πεσόντων κατά την Κατοχή αναστατώνουν την τοπική κοινωνία, καθώς παραλείπεται το όνομα του Χρίστου Καναβού, ενός κομμουνιστή αντιστασιακού που σκοτώθηκε στην περιοχή. Ο Μαραγκός δημιουργεί μια ταινία που επιφανειακά φαίνεται να διακωμωδεί τα κακώς κείμενα της εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Ωστόσο, στο βαθύτερο πυρήνα της και ειδικά προς το τέλος της βλέπουμε πως η ταινία αξιοποιεί την κακή κατάσταση του εκπαιδευτικού συστήματος στην Ελλάδα για να μας μιλήσει για ένα θέμα ταμπού στην εποχή της: τη σύγχρονη ελληνική ιστορία.
18. Rushmore- Wes Anderson (1998)

Σε τελείως άλλο ύφος από τις δυό προηγούμενες προτάσεις μας,  μια πολύ στυλιζαρισμένη ταινία τόσο στην κατασκευή της όσο και στο σενάριο και τους χαρακτήρες όπως όλες του Anderson, αλλά που καραφέρνει να σε συγκινήσει με την αλήθεια και τη ζεστασιά των ανθρώπων για τους οποίους μιλάει. Μια ταινία πάλι για αυτούς που δεν «κολλάνε» με τους υπόλοιπους, με τον ιδιαίτερο τροπο του Γουες.

19. Peggy Sue Got Married – Η Πέγκυ Σου παντρεύεται– Francis Ford Coppola (1986)

Μια ταινία που μιλάει για την εφηβεία και το σχολείο με έναν διαφορετικό τρόπο, αφού είναι το «ταξίδι» μιας ενήλικης γυναίκας η οποία πέφτοντας λιπόθυμη σε μια συγκέντρωση παλιών συμμαθητών «επιστρέφει» ξανά στην εφηβεία της και στην τελευταία χρονιά πριν τελειώσει το σχολείο. Μια νοσταλγική και πικρή ταινία που μιλάει για τις δυσκολίες και την σκληρότητα των εφήβων αλλά και την μοναξιά όλων μας, μικρών και μεγάλων.

20. High School – Fred Wiseman (1968)

Ενα ντοκιμαντέρ του 1968, μια από τις πρώτες ταινίες του «σινεμά βεριτέ», η καταγραφή της καθημερινότητας των μαθητών σε ένα σχολείο στην Φιλαδέλφια των ΗΠΑ. Το ντοκιμαντέρ αναδυκνείει μεταξύ άλλων τις εκπαιδευτικές μεθόδους της εποχής σε μια σειρά μαθημάτων, από τα Αγγλικά και τη Χημεία μέχρι την σεξουαλική αγωγή. Με έντονη πολιτική ματιά, ο Wiseman τονίζει το πως τελικά η εκπαίδευση τότε αλλά και τώρα, αντί να προωθεί την ελεύθερη και διαφορετική σκέψη, μετατρέπει τους μαθητές σε πειθήνια και συμβατικά ρομποτάκια, «χρήσιμα» για την κοινωνία και την κατανάλωση όπως την ξέρουμε.

21. Fucking Amal – Lukas Moodysson (1998)

Ενας πολύ αγαπημένος σκηνοθέτης ο οποίος ασχολείται ιδιαίτερα με την παιδική και εφηβική ηλικία σε πολλές ταινίες του. Εδώ, πρωταγωνίστρια είναι η Αγκνες, μια έφηβη μοναχική μαθήτρια που είναι ερωτευμένη με την πιο «όμορφη» κοπέλα του σχολείου, την Ελιν. Μια κοπέλα που την ζηλεύουν και την έχουν ερωτευτεί όλοι, αλλά που και η ίδια αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης. Δύο κορίτσια τελείως διαφορετικά φαινομενικά μεταξύ τους, που έρχονται σε επαφή και γνωρίζουν η μια την άλλη…συγκινητικό, σκληρό και βαθιά πολιτικό με τον τρόπο του, ενα αριστούργημα από τις Σκανδιναβικές χώρες που αξίζει να δείτε.

22. After Lucia- Μετά τη Λουκία– Michel Franco (2012)

Μια σοκαριστική, άγρια ταινία από το Μεξικό που ίσως να είναι από τις σημαντικότερες ταινίες που έχουν γυριστεί τα τελευταία χρόνια. Ένας πατέρας που χάνει τη γυναίκα του σε ατύχημα, και μετακομίζει με την έφηβη κόρη του Αλεξάνδρα  σε μια άλλη πόλη για μια νέα αρχή. Η 14χρονη Αλεξάνδρα προσπαθεί να ξεπεράσει τον θάνατο της μητέρας της και παράλληλα να ενσωματωθεί στο νέο σχολικό περιβάλλον, όταν πέφτει θύμα σχολικού εκφοβισμού. Ένα βίντεο που κάποιος συμμαθητής της τράβηξε, και που την δείχνει σε σεξουαλική πράξη, είναι μόνο η αρχή για μια χρονιά μέσα στην κόλαση, όπως αυτή που περνάει η Αλεξάνδρα. Ο σχολικός εκφοβισμός όπως ακριβώς είναι, σκληρός, άγριος, φρικαλέος, σε μια ταινία που δεν είναι καθόλου «ευκολη» για κανέναν. Όπως δεν είναι και η ζωή…

23. Mister Lazhar / Monsieur Lazhar – Ο εξαιρετικός κύριος Lazhar [2011]

O κύριος Lazhar από την Αλγερία, προτείνει τον εαυτό του ως αντικαταστάτη της δασκάλας που αυτοκτόνησε σε ένα δημοτικό σχολείο του Καναδά. Από τη στιγμή που προσλαμβάνεται κάνει τα πάντα για να έρθει πιο κοντά στα παιδιά, να τους συμπαρασταθεί και να τους εξηγήσει την ανεξήγητη, ακόμη και για τους μεγάλους πολλές φορές, δύναμη της απώλειας, κατευνάζοντας τις παιδικές ψυχές αλλά και τους δικούς του δαίμονες. Ωστόσο, κανείς απ’ τους συναδέλφους, γονείς, ακόμη κι απ’ τα παιδιά, δεn γνωρίζει το παρελθόν του κυρίου Lazhar κι ότι από στιγμή σε στιγμή μπορεί να απελαθεί.

24. That’s what I am – Αυτός είμαι [2011]

Ο Andy Nichol είναι ένας έξυπνος 12χρονος μαθητής, ο οποίος, όπως τα περισσότερα παιδιά της ηλικίας του, θα κάνει τα πάντα για να αποφύγει την αντιπαλότητα επειδή φοβάται τον πόνο, την συντριπτική γελοιοποίηση και την τιμωρία από τους συμμαθητές των μεγαλύτερων τάξεων στο σχολείο. Ο αγαπημένος δάσκαλος όλων κ. Simon, ζευγαρώνει τον Andy με τον μεγαλύτερο παρία και απόβλητο του σχολείου, τον Stanley, σ’ ένα κρίσιμο και μακρόπνοο έργο. Την ίδια ώρα ο καθηγητής βρίσκεται αντιμέτωπος με την μικροψυχία της τοπικής κοινωνίας, αντιμετωπίζοντας αξιοπρεπέστατα μία ανήθικη επίθεση.

25. My good enemy / Min bedste fjende [2010]

 

Η ιστορία εξελίσσεται σε ένα Γυμνάσιο της Δανίας με πρωταγωνιστή τον Alf, ένα ήσυχο παιδί που του αρέσει το μπαλέτο. Λόγω του χαρακτήρα και των ενδιαφερόντων του δέχεται συνεχείς εκφοβιστικές επιθέσεις από μία ομάδα συμμαθητών του που φτάνουν σε ακραίες καταστάσεις. Στην προσπάθειά του να βρει διέξοδο, έρχεται σε επαφή με τον Τοκέ, έναν συμμαθητή του επίσης θύμα εκφοβιστικών επιθέσεων. Μαζί μοιράζονται τους προβληματισμούς τους και καταστρώνουν σχέδια για να πλήξουν τους εκφοβιστές τους.

Σταδιακά προσελκύουν κι άλλα παιδιά και μετατρέπονται σε ομάδα με «τελετουργίες» μύησης, κώδικα συμπεριφοράς και εμφάνισης κ.α., ενώ η πορεία αυτή θα τους επιφέρει σημαντικές συναισθηματικές μεταβολές, θα τους οδηγήσει ενώπιον κρίσιμων διλημμάτων και θα τους θέσει τα υπαρξιακά ερωτήματα του ποιοι πραγματικά είναι και τι θέλουν από τη ζωή τους. Μέσα από την αλλαγή αυτή η φιλία τους δοκιμάζεται, ο τρόπος που προσεγγίζουν τα υπόλοιπα παιδιά εκπλήσσει, οι αρχικοί τους στόχοι διαφοροποιούνται.

26. The first grader [2010]

Ένας ηλικιωμένος χωρικός επιμένει να πηγαίνει στο σχολείο για να μάθει να διαβάζει, αποδεικνύοντας ότι ποτέ δεν είναι αργά για να πραγματοποιήσεις το όνειρό σου.  

27. Kes- Κες- Ken Loach (1969)

 Το σχολείο είναι «ωραίο» όταν είσαι μακριά του. Για τον μικρό Μπίλυ, το σχολείο είναι άλλη μια μορφή καταπίεσης, εξουσίας, αυταρχισμού, όπως ακριβώς είναι και το σπίτι του, και η δουλειά του, και η ζωή του ολόκληρη…μέχρι που βρίσκει την ηρεμία και τη γαλήνη σε ένα γεράκι που αποφασίζει να εκπαιδεύσει…Πως τελικά όλοι έχουν όρεξη να μάθουν…αρκεί να βρεις τον τρόπο να τους βοηθήσεις να βρουν αυτό που τους ενδιαφέρει.

28. Carrie – Κάρι– Brian De Palma (1976)

Παρόλο που η κλασσική πλέον ταινία του Brian De Palma έχει μείνει στη μνήμη ως μια ταινία «τρόμου», στην ουσία της περιγράφει με πολύ ουσιαστικό τρόπο την αγωνία και τη μοναξιά της Κάρι στο σχολείο. Ενα κορίτσι στην εφηβεία που ντρέπεται, που δεν νοιώθει άνετα με τα συναισθήματά της και το σώμα της, και που γίνεται ο περίγελος των «ανετων» συμμαθητών της μέχρι τη στιγμή που θα βγει από τα όριά της και θα πάρει την εκδίκησή της. Η σκηνή του χορού, από τις ωραιότερες στην ιστορία του κινηματογράφου

29. Stella – Με λένε Στέλλα – Sylvie Verheyde (2008)

Το σχολείο, η εκπαίδευση ή πιο σωστά η παιδεία σαν ένα εφόδιο για μια καλύτερη ζωή, είναι το θέμα που πραγματεύεται αυτή η Γαλλική ταινία του 2008. Ενα 11χρονο κορίτσι στο τέλος της δεκαετίας του 70, η Στέλλα, με γονείς αλκοολικούς και τζογαδόρους, ξέρει να παίζει πόκερ καλύτερα από το να διαβάζει. Όταν πηγαίνει σε ένα σχολείο με απαιτήσεις, με τη βοήθεια της Γκλάντις, μιας συμμαθητριάς της μεγαλωμένης σε πιο προστατευμένο περιβάλλον η Στέλλα θα γνωρίσει έναν διαφορετικό κόσμο από τον δικό της, και θα αποφασίσει να προσπαθήσει να τα πάει καλύτερα και να αγαπήσει τα βιβλία και το σχολείο.

 

30. Το καναρινί ποδήλατο – The canary yellow bicycle [1999]

Ένας νέος δάσκαλος έρχεται με μετάθεση σε ένα δημοτικό σχολείο των Αθηνών, όπου αναλαμβάνει την έκτη τάξη. Πολύ σύντομα ο νέος δάσκαλος θα διακρίνει ένα μαθητή, τον Λευτέρη που δεν μπορεί ακόμη να διαβάζει, να γράφει, ούτε να κάνει αριθμητικές πράξεις. Σιγά-σιγά, ο δάσκαλος ανακαλύπτει ότι ο Λευτέρης είναι πολύ ευαίσθητο παιδί και διόλου καθυστερημένο, έχει μάλιστα συναρμολογήσει μόνος το ποδήλατό του. Παρά την αντίθετη γνώμη του διευθυντή του σχολείου αλλά και του ευρύτερου περιβάλλοντος, αποφασίζει να τον βοηθήσει. Έτσι ο νέος δάσκαλος θα βοηθήσει τον Λευτέρη να ανακαλύψει άλλα χαρίσματα του, ενώ θα του δώσει κίνητρο να προσπαθήσει να μάθει.

31. Butterfly tongues / La lengua de las mariposas – Η γλώσσα της πεταλούδας [1999]

 

Η ταινία διαδραματίζεται στην αρχή του ισπανικού εμφυλίου και αφηγείται την ιστορία του Μόντσο, ενός 8χρονου αγοριού που στα τέλη του ‘36 πηγαίνει στο σχολείο. Εκεί ο φαινομενικά αυστηρός δάσκαλος Don Gregorio, θα αποδειχθεί ένας ευαίσθητος άνθρωπος, πραγματικός καθοδηγητής προς τη γνώση και θα γίνει φίλος του. Σύντομα, όμως, οι αξίες και οι αρχές που ο δάσκαλος πάσχιζε να εμφυσήσει στους μαθητές του θα ανατραπούν από τις πολιτικές εξελίξεις. Η άγνοια, ο φόβος και η θρησκοληψία της τοπικής κοινωνίας, θα αποτελέσουν το χαλί για να περάσει ο στραγγαλισμός κάθε έννοιας ελευθερίας και δημοκρατίας

32.  Ο Βούδας Λιποθύμησε από την ντροπή (2007)

Εκατομμύρια παιδιά ανά τον κόσμο καθημερινά, πάνε στο σχολείο. Συνήθως είναι μια πολύ απλή διαδικασία όχι όμως για την μικρή Μπαχτάι, που ζει στο Αφγανιστάν. Στην πολυπαθή αυτή χώρα, ακόμα και η διαδρομή για το σχολείο, μπορεί να εξελιχθεί σε… διαδρομή θανάτου. Η περιοχή στην οποία βρίσκεται το σπίτι της έχει μόλις βομβαρδιστεί αλλά η μικρή Μπαχτάι είναι αποφασισμένη να πάει στο σχολείο. Μετά από πολλούς κόπους, θα αποκτήσει το πολυπόθητο αλλά και απαραίτητο για κάθε μαθητή τετράδιο και θα ξεκινήσει να πάει στο σχολείο. Η διαδρομή όμως θα εξελιχθεί σε… θρίλερ και η μικρή θα πρέπει να καταφέρει να επιβιώσει από τα μοχθηρά σχέδια κάποιων αγοριών που έχουν αποφασίσει να την εξοντώσουν.

33. Taare Zameen Par (Like stars on earth)( 2007)

Πρόκειται για ταινία ινδικής παραγωγής που πραγματεύεται το θέμα της δυσλεξίας. Αγγίζοντας με αληθινό και αφοπλιστικό τρόπο όλες τις πτυχές του φαινομένου, καταφέρνει να συγκινήσει και να προβληματίσει.

Είναι τα δυσλεκτικά παιδιά μαθησιακά «ανήμπορα», αντιδραστικά και τεμπέλικα;
Οι μαθησιακές δυσκολίες επηρεάζουν καθοριστικά την ομαλή κοινωνικοποίηση ενός παιδιού;
Με ποιες ειδικές παιδαγωγικές προσεγγίσεις μπορεί το σχολείο να βοηθήσει;
Το αξιακό σύστημα ενός σχολείου περιορίζεται στις υψηλές μαθησιακές επιδόσεις ή μπορεί να εμπλουτιστεί;
Πώς μπορούν οι γονείς να αποδεχθούν το παιδί τους όπως είναι ή μήπως προτιμούν να προβάλλουν πάνω του τις δικές τους ανεκπλήρωτες φιλοδοξίες;

34. Το Μάθημα Urok / The Lesson (2014)

 Σε μια επαρχιακή πόλη της Βουλγαρίας μια καθηγήτρια αναζητά αυτόν που έκλεψε λεφτά από το συμμαθητή του για να του δώσει ένα μάθημα πάνω στο σωστό και το λάθος. Εκείνη, όμως, ξέρει τι πρέπει να κάνει όταν βρεθεί σε ανάλογη θέση;

Μάθημα νταρντενικής λιτότητας, κοινωνικής ανάλυσης και πολιτικής οξυδέρκειας με πολλά διεθνή φεστιβαλικά βραβεία

35 .Απαγορευμένη Εκπαίδευση (La Educacion Prohibida) (2012)

Η Απαγορευμένη Εκπαίδευση (La Educacion Prohibida) είναι ένα ανεξάρτητο ντοκιμαντέρ. “Αυτή η ταινία είναι η επιτομή μιας συνεχούς διαδικασίας μάθησης και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρηθεί οριστική”… 

Στο ντοκιμαντέρ παρουσιάζονται εναλλακτικές πρακτικές εκπαίδευσης και αντισυμβατικά σχολεία σε Λατινική Αμερική και Ισπανία. Αναφέρεται στη λαϊκή επιμόρφωση, το σύστημα Μοντεσσόρι, την προοδευτική εκπαίδευση, την εκπαίδευση Βάλντορφ, την κατ οίκον διδασκαλία κ.α. Χωρίζεται σε 10 θεματικά επεισόδια, που το καθένα παρουσιάζει μια διαφορετική πτυχή της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του σχολείου και έξω από αυτό. 

 Είναι η πρώτη Ισπανική ταινία που χρηματοδοτήθηκε μέσω “Crowdfunding” και προβλήθηκε ταυτόχρονα σε 130 πόλεις, σε 13 χώρες, με συνολικό αριθμό 18.000 θεατών μέσα σε μια μέρα

 36. Summerhill (2008), by Jon East, BBC. Greek Subtitles (Ταινία για το σχολείο Σάμερχιλ του Α.Σ. Νηλ)

Το Σάμερχιλ, που ίδρυσε ο Α.Σ. Νηλ και έχει σήμερα διευθύντρια την κόρη του Ζωή Ρέντχεντ, είναι ένα προοδευτικό σχολείο ηλικίας ενενήντα χρόνων, που διοικείται δημοκρατικά με τους μαθητές του να έχουν ισότιμο λόγο στους κανονισμούς λειτουργίας του. Όμως, ο Οργανισμός Πιστοποίησης Σχολικών Ιδρυμάτων (OFSTED), μέσω των επιθεωρητών του, αποφασίζει να κλείσει το σχολείο καθότι θεωρεί ότι δεν παρέχει επαρκή εκπαίδευση στους μαθητές του. Η υπόθεση οδηγείται στο δικαστήριο, όπου το σχολείο συγκρούεται μετωπικά σε μια μάχη επιβίωσης με την Βρεταννική Κυβέρνηση.

Η ταινία είναι του Jon East, έχει γυριστεί στους χώρους του σχολείου, βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και έχει βραβευθεί με δύο βραβεία BAFTA.

 37. Μαθήματα Ζωής Detachment 2011

Αμερικανική ταινία, σκηνοθεσία Τόνι Κέι Ο Χένρι Μπαρθς, αναπληρωτής καθηγητής σε ένα σχολείο της Νέας Υόρκης, προσπαθεί να εμπνεύσει τους απαθείς μαθητές του, ενώ παράλληλα έχει να αντιμετωπίσει και τους προσωπικούς του δαίμονες. Μαθήματα πάνω στη μοναξιά, την αποστασιοποίηση των ανθρώπων, πάνω στους στόχους και τα διλήμματα της ζωής.

Το σενάριο του φιλμ βασίζεται σε ποικίλες έρευνες του σεναριογράφου και εκπαιδευτικού Carl Lund. Ο Τόνι Κέι μέσα από την αφήγησή του στήνει το πορτρέτο ενός καθηγητή, μιας σχολικής κοινότητας, μιας κοινωνίας.

Ο Χένρι Μπαρθες (Άντριεν Μπρόντι) είναι ένας αναπληρωτής καθηγητής αγγλικής φιλολογίας. Αντικαθιστά συναδέλφους σε σχολεία της Ζώνης Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας. Παρόλο που το περιβάλλον της τάξης του δεν είναι και το καλύτερο, με αρκετούς μαθητές αυθάδεις και προβληματικούς στη συμπεριφορά τους, ο Χένρι υιοθετεί μια παιδαγωγική μέθοδο αποτελεσματική για τους ατίθασους εφήβους. Αντιμετωπίζει το χλευασμό και τις επιθέσεις με μια απάθεια που καθηλώνει.

Τα «Μαθήματα Ζωής» είναι μια δυνατή ταινία πάνω στην ανθρώπινη ύπαρξη, πάνω στον εαυτό μας και τους άλλους, τη μοναξιά, το χάος της ζωής, την απελπισία και την ελπίδα.

Μαθαίνει το παιδί μου αρκετές Αγγλικές λέξεις στο σπίτι;

Μπορεί να δυσκολευτείτε να υπολογίσετε πόσες αγγλικές λέξεις γνωρίζει το παιδί σας. Μερικές φορές μπορεί να φαίνεται ότι το παιδί σας δεν σημειώνει καμιά πρόοδο ή δεν γνωρίζει τη λέξη για το πιο απλό πράγμα. Όμως συμβαίνει όντως έτσι; Η Elisabeth Jackson, καθηγήτρια του British Council, προσεγγίζει το θέμα πιο αναλυτικά.

Η διαδικασία της εκμάθησης

Η εκμάθηση λεξιλογίου είναι όντως μια διαδικασία και όσο πιο μικρό είναι το παιδί, τόσο πιο άμεσα κατανοείτε ότι χρειάζεται να περάσει από τα ακόλουθα στάδια προτού ξεκινήσει πράγματι να μιλάει Αγγλικά από μόνο του. Κάθε μαθητής που διδάσκεται την αγγλική γλώσσα, από τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μέχρι τους ενήλικες μαθητές, διανύει αυτά τα στάδια, καθώς μαθαίνει και μπορεί να ωφεληθεί από τον χρόνο που αφιέρωσε σε κάθε στάδιο της διαδικασίας εκμάθησης.

Η εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας ξεκινά με την κατανόηση του προφορικού λόγου

Όλα ξεκινάνε μαθαίνοντας το παιδί σας να ακούει την αγγλική γλώσσα. Μπορεί να είναι το μάθημα Αγγλικών στην τάξη ή να ακούει εσάς στο σπίτι να μιλάτε ή, ακόμα καλύτερα, και τα δύο! Θυμηθείτε πώς ήταν όταν το παιδί σας μάθαινε να μιλάει για πρώτη φορά. Του μιλούσατε για καθημερινά πράγματα όπως, για παράδειγμα, τι κάνατε εσείς ή τι έβλεπε εκείνο. Τα παιδιά ακούνε επί ώρες τους άλλους να μιλούν πριν αρθρώσουν την πρώτη τους λέξη. Το ίδιο ισχύει και με την εκμάθηση των Αγγλικών. Μιλώντας στο παιδί σας, του δίνετε την ευκαιρία να αφομοιώσει τη γλώσσα.

Κατά την προσχολική ηλικία (2–5 ετών), το μυαλό των παιδιών είναι πολύ δραστήριο. Γι’ αυτό το λόγο μπορεί να είναι πολύ ωφέλιμο για τα παιδιά αυτής της ηλικίας να εξοικειώνονται με την αγγλική γλώσσα όσο το δυνατόν περισσότερο.

Τι μπορώ να κάνω εάν το παιδί μου δεν μιλάει Αγγλικά στο σπίτι;

Μην έχετε την προσδοκία να αρχίσει το παιδί σας να μιλάει Αγγλικά από τη μια μέρα στην άλλη. Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα παιδιά διανύουν μια «σιωπηρή περίοδο» κατά την οποία αφομοιώνουν τη γλώσσα, χωρίς να είναι ακόμη έτοιμα να τη μιλήσουν. Μην ανησυχείτε όμως! Είναι απόλυτα φυσιολογικό στάδιο. Όταν το παιδί νιώσει έτοιμο, θα αρχίσει να μιλάει, γι’ αυτό δεν υπάρχει λόγος να βιάζεστε. Εάν σας απασχολεί η πρόοδος που κάνει το παιδί σας όταν μιλάει Αγγλικά, τότε το πιο σημαντικό που μπορείτε να κάνετε σε αυτή την περίπτωση είναι να του προσφέρετε όσες περισσότερες ευκαιρίες γίνεται για να ακούει Αγγλικά που χρησιμοποιούνται στον προφορικό λόγο.

Έμφαση στην κατανόηση

Προτού το παιδί σας ξεκινήσει να προσδιορίζει με όνομα τα αντικείμενα, είναι πρωτίστως απαραίτητο να κατανοήσει τι σημαίνουν οι λέξεις και να αναγνωρίζει αυτές τις λέξεις όταν τις ακούει.

Στα πιο μικρά παιδιά, κάνετε ερωτήσεις που μπορούν να απαντηθούν μη λεκτικά. Για παράδειγμα, όταν κοιτάζετε μαζί με το παιδί σας μια φωτογραφία και το ρωτάτε: «Τι είναι αυτό; Είναι άλογο;», δεν έχει σημασία αν το παιδί δεν απαντήσει στο ερώτημά σας, καθώς το βασικό σας μέλημα είναι να του δώσετε την ευκαιρία να ακούσει Αγγλικά σχετικά με αυτό που κάνει ή σκέφτεται.

Άλλο παράδειγμα είναι όταν ετοιμάζετε τη τσάντα του σχολείου μαζί με το παιδί σας, ζητήστε του να σας δώσει το μπλε μολύβι.

Αυτό το στάδιο της εκμάθησης μπορεί να ενσωματωθεί σε πολλές από τις δραστηριότητες που περιγράφονται σε αυτό το άρθρο, και το παιδί σας μπορεί να «απαντά» δείχνοντας πράγματα, γνέφοντας με το κεφάλι του, μιμούμενο πράξεις ή ζώα ή φέρνοντάς σας αντικείμενα. Αυτές οι απλές δραστηριότητες σας επιτρέπουν να ελέγξετε το βαθμό στον οποίο έχει κατανοήσει το παιδί σας τα Αγγλικά και, επίσης, σας διαβεβαιώνουν ότι το παιδί σας όντως μαθαίνει!

Επανάληψη ως βοήθημα για εκμάθηση γλώσσας

Σε έναν ιδανικό κόσμο, θα μπορούσαμε να ακούμε μια ξένη λέξη και να τη θυμόμαστε αμέσως από την πρώτη φορά. Στην πραγματικότητα, όμως, χρειάζεται αρκετή επανάληψη για να απομνημονεύσουμε πράγματα. Η επανάληψη, ως βοήθημα για την εκμάθηση γλώσσας, σημαίνει να ακούμε τη λέξη πολλές φορές και, ιδανικά, σε διαφορετικά συμφραζόμενα. Δεν υπάρχει λόγος να ζητάτε από το παιδί σας να επαναλαμβάνει τις λέξεις που λέτε σαν παπαγάλος! Είναι σημαντικό να εστιάσετε στην εκμάθηση και την κατανόηση, καθώς αυτό το στάδιο θα προετοιμάσει το παιδί σας, όταν θα είναι πλέον έτοιμο να μιλήσει.

Επιπλέον, τα παιδιά εκτιμούν πραγματικά το σταθερό καθημερινό πρόγραμμα, οπότε αυτό εμπεριέχει, κατά συνέπεια, την επανάληψη λεξιλογίου. Ενδεχομένως να τραγουδάτε μαζί με το παιδί σας πριν αρχίσει τη μελέτη του στο σπίτι. Ίσως, πάλι, να αφιερώσετε 15 λεπτά για να κάνετε Αγγλικά με το παιδί σας μετά το δείπνο. Βρείτε τι είναι αυτό που ταιριάζει στο καθημερινό πρόγραμμά σας και το παιδί σας θα ωφεληθεί σίγουρα από αυτό.

Η επανάληψη τραγουδιών και παραμυθιών, όπως επίσης και το να μιλάτε Αγγλικά σε τακτική βάση σχετικά με τις καθημερινές δραστηριότητες του παιδιού σας, μπορεί να αποδειχτεί αρκετά διασκεδαστικό για τους νεαρούς μαθητές που επαναχρησιμοποιούν και να ανακυκλώνουν το λεξιλόγιό τους.

Παιχνίδι με την ξένη γλώσσα

Μπορείτε να παίζετε με τα παιχνίδια του παιδιού σας ή να χρησιμοποιείτε κάρτες σε παιχνίδια λέξεων . Υπάρχουν απεριόριστες δυνατότητες, όπως, για παράδειγμα, όταν όλες οι κάρτες είναι γυρισμένες ανάποδα και ο καθένας με τη σειρά του προσπαθεί να βρει μια συγκεκριμένη κάρτα. Μια άλλη εναλλακτική λύση είναι να τυπώσετε δύο σετ καρτών και να αφήσετε τα παιδιά να ταιριάξουν τις κάρτες μεταξύ τους. Καθώς παίζετε με το παιδί σας, μιλήστε του, ώστε να εκτίθεται περισσότερο στην ξένη γλώσσα.

Ενθαρρύνοντας τα παιδιά να μιλάνε Αγγλικά στο σπίτι

Μιλήστε στο παιδί σας για πράγματα που κάνετε μαζί. Μπορεί να αφορά οτιδήποτε το οποίο σχετίζεται με την καθημερινότητά σας. Μπορείτε να μιλάτε για ρούχα και χρώματα, ενώ το παιδί σας ντύνεται το πρωί. Μπορείτε, επίσης, να μιλάτε για παιχνίδια, ενώ τακτοποιείτε το δωμάτιό του.

Τα παραμύθια είναι ένας εύκολος τρόπος για να μάθετε Αγγλικά στο σπίτι

Ένας ακόμα υπέροχος τρόπος για να αφομοιώσει καλύτερα το παιδί σας την αγγλική γλώσσα είναι μέσα από τα παραμύθια ή τα τραγούδια  

Οι δυνατές εικόνες βοηθάνε το παιδί να αφομοιώσει το παραμύθι ή το τραγούδι, χωρίς να χρειάζεται να διαβάσει ή να κατανοήσει όλες τις λέξεις. Μπορείτε, επίσης, να χρησιμοποιήσετε εκ νέου τα παραμύθια ή τα τραγούδια που άκουσε το παιδί σας στο μάθημα των Αγγλικών. Μη διστάζετε να ρωτήσετε την καθηγήτρια του παιδιού σας σχετικά με παραμύθια ή τραγούδια που λένε μέσα στην τάξη. Οι καθηγητές θα σας ενημερώσουν με προθυμία.

Αφιερώστε μερικά λεπτά για να θυμηθείτε τι κάνατε με το παιδί σας, όταν μάθαινε να μιλάει τη μητρική του γλώσσα για πρώτη φορά. Τι παραμύθια ή δραστηριότητες του άρεσαν; Ενισχύστε τα ενδιαφέροντά του, ώστε να αφομοιώνει την αγγλική γλώσσα μέσα από δραστηριότητες που απολαμβάνει.

Οι ερωτήσεις μπορούν να ενθαρρύνουν τα παιδιά να εξασκηθούν στον προφορικό λόγο της αγγλικής γλώσσας

Καθώς το παιδί σας αρχίζει να εξοικειώνεται με λέξεις που ακούει κατ’ επανάληψη στο σπίτι και στην τάξη, και, πάνω απ ’όλα, όταν νιώσει έτοιμο, τότε είναι η ώρα για να μιλήσει Αγγλικά. Για αρχή, καλό θα ήταν να προσπαθήσετε να ενθαρρύνετε το παιδί σας να σας δώσει σύντομες λεκτικές απαντήσεις σε ερωτήματα για τα οποία νιώθετε ότι μπορεί να απαντήσει με αυτοπεποίθηση.

Ξεκινήστε με απλές ερωτήσεις για την καθημερινότητά του ή ένα παραμύθι στις οποίες μπορεί να δώσει απλές μονολεκτικές απαντήσεις, όπως π.χ.: «Τι χρώμα έχει αυτή η τσάντα;» (Απάντηση: κόκκινο).

Στην περίπτωση που το παιδί σας κάνει μια ζωγραφιά, μπορείτε να σχολιάσετε: «Ω, ωραία ζωγραφιά. Τι είναι αυτό; Είναι σκύλος;». Μπορείτε, επίσης, να βοηθήσετε το παιδί σας να κάνει συσχετισμούς με άλλες έννοιες, απευθύνοντάς του συμπληρωματικές ερωτήσεις όπως π.χ.: «Τι κάνουν τα σκυλιά; Μπορούν να πηδήξουν; Μπορούν να τρέξουν;».

Σε μεγαλύτερα παιδιά και μαθητές, που μαθαίνουν Αγγλικά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, απευθύνετε ερωτήσεις κρίσεως όπως: «Γιατί νομίζεις ότι ...;». Μπορείτε, επίσης, να διασκεδάσετε ακόμα περισσότερο με την ξένη γλώσσα μέσα από παιχνίδια λέξεων και γρίφους. Αρχίστε να περιγράφετε πράγματα στο παιδί σας για να το ενθαρρύνετε να μαντέψει τη λέξη: «Έχω στο μυαλό μου ένα ζώο. Έχει μακριά αυτιά!» (Απάντηση: κουνέλι) ή χρησιμοποιήστε το λεξιλόγιο που μαθαίνει το παιδί σας στην τάξη και περιγράψτε του τη λέξη όπως π.χ.: «Εργάζεται σε εστιατόριο. Μαγειρεύει. Τι δουλειά κάνει; (Απάντηση: Σεφ).

Καθώς το παιδί σας εξοικειώνεται με αυτά τα παιχνίδια και η αυτοπεποίθησή του στα Αγγλικά εδραιώνεται, διασκεδάστε μαζί του, ανταλλάσσοντας ρόλους και ζητώντας του να σκεφτεί σύντομες ερωτήσεις ή περιγραφές για να μαντέψετε εσείς αυτή τη φορά!

10 βιβλία που θα ήθελα να διαβάσει το παιδί μου

1. Το καπλάνι της βιτρίνας, Άλκη Ζέη

Η ιστορία παρουσιάζεται μέσα από τα αθώα μάτια της Μέλιας, ενός 8χρονου κοριτσιού. Η Μέλια και η δεκάχρονη αδελφή της Μυρτώ ζουν στη Σάμο το 1936. Ο παππούς τους, είναι ο παππούς που κάθε παιδί θα ήθελε να έχει, αλλά δεν το ξέρει ακόμα. Αυτός ο παππούς, λοιπόν, τους αφηγείται αρχαίους ελληνικούς μύθους που διαβάζοντάς τους, τους μαθαίνεις κι εσύ. Στο σαλόνι του σπιτιού τους, σε μια βιτρίνα, είναι βαλσαμωμένος ένας τίγρης (ή καπλάνι όπως τον έλεγαν στο νησί). Για το καπλάνι τα δύο κορίτσια ακούν μαγευτικές ιστορίες από τον ξάδελφό τους τον Νίκο που είναι φοιτητής στην Αθήνα. Η Μέλια και η Μυρτώ περιμένουν να’ρθει το Καλοκαίρι, για να πάνε στο Λαμαγάρι να δουν τους φίλους τους, και περισσότερο να δουν το Νίκο και ν’ακούσουν ιστορίες για το καπλάνι. Αλλά αυτό το καλοκαίρι είναι πολύ διαφορετικό από όλα τα άλλα, καθώς τη δημοκρατία διαδέχεται η δικτατορία.

2. Παραμύθι χωρίς όνομα, Πηνελόπη Δέλτα

Το παραμύθι διαδραματίζεται στο φανταστικό βασίλειο των Μοιρολατρών, όπου ο βασιλιάς Αστόχαστος ενδιαφέρεται μόνο για τη διασκέδαση και κατασπαταλά τη δημόσια περιουσία, αδιαφορώντας για το μέλλον της χώρας. Εξαιτίας της επιπολαιότητας του βασιλιά η χώρα οδηγείται στη χρεωκοπία και οι κάτοικοι αρχίζουν να την εγκαταλείπουν – σας θυμίζει κάτι; Το κράτος επιβιώνει μόνο χάρη στην οικονομική βοήθεια απ’τα γειτονικά βασίλεια, όπου βασιλεύουν ο «Εξάδελφος Βασιλιάς» και ο «Θείος Βασιλιάς». Μέχρι που μία ημέρα, αντί για την επόμενη «δόση» της οικονομικής βοήθειας φθάνει ένα καλάθι που περιέχει μία γαϊδουροκεφαλή. Ο γιος του βασιλιά, Συνετός, μην αντέχοντας να βλέπει την πατρίδα του να οδηγείται στην καταστροφή, αναλαμβάνει το δύσκολο εγχείρημα της σωτηρίας της. Με τη βοήθεια της μικρής του αδελφής και τη συνδρομή δύο γυναικών, της Γνώσης και της Φρόνησης, ξεκινά μια δύσβατη πορεία, παραμερίζοντας αντιξοότητες και δυσκολίες.

3. Όταν ο ήλιος, Ζωρζ Σαρή

Αθήνα, περίοδος Κατοχής. Η 16χρονη Ζωή προσπαθεί να καταλάβει. Προσπαθεί να καταλάβει γιατί ο πόλεμος, οι θάνατοι, η κατάκτηση της χώρας απ’τους Ναζί, η πείνα κι οι κακουχίες. Και σιγά-σιγά, θ’αρχίσει ν’αντιδρά με τις μικρές της δυνάμεις, ώστε να επιστρέψει στην Ελλάδα η πολυπόθητη ελευθερία. Η Ζωή θα μεγαλώσει στη φρίκη της πείνας. Θα ελπίσει, όταν οι μεγάλοι θα πάρουν τα όπλα ν’αποτινάξουν τον ζυγό. Θα κλάψει, θα θελήσει – παιδί δεν είναι; – να χαρεί. Γύρω της ένας κόσμος παράξενος, σκληρός, ανάλγητος, που τρέχει να γλιτώσει. Που τρέχει να βρει ένα κομμάτι ψωμί, οι εκτελέσεις, η αισιοδοξία πως όλα θα τελειώσουν. Τα μάτια της θα δουν πολλά. Θα υποφέρει, θα γνωρίσει την ελπίδα, θα ζήσει μ’αυτήν, ώσπου να έρθει το τέλος του κακού. Κι όταν έρθει, τότε θα μετρήσει τις πληγές και θα προχωρήσει.

4. Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα, Μενέλαος Λουντέμης

Βασικός ήρωας του έργου, ο Μέλιος. Ένα παιδί ορφανό που κυνηγά, αναζητά τα γράμματα, τη μόρφωση, τη γνώση και ο οποίος στην προσπάθειά του αυτή αντιμετωπίζει πλήθος προβλημάτων τα οποία όμως πάντα τα αντιπαλεύει, πάντα τα ξεπερνά. Συνοδοιπόροι σ αυτή την δύσκολη αλλά μαγική διαδρομή άνθρωποι πολλοί, άλλοι καλοί, άλλοι κακοί, άλλοι σύμμαχοι, άλλοι εχθροί. Ξεχωριστή η θέση της Αγράμπελης, της συμμαθήτριας του Μέλιου και του μεγάλου αλλά δυστυχώς ανεκπλήρωτου έρωτα αυτού επειδή κάποιοι άλλοι το θέλησαν, κάποιοι άλλοι το αποφάσισαν.
Οι λόγοι για τους οποίους κάποιος πρέπει να διαβάσει το βιβλίο, είναι για να αντιληφθεί πόσο αξίζει να τολμάς. Να καταλάβει ότι η αδικία, η περιθωριοποίηση παραμένουν παθογένειες της κοινωνίας μας και ότι η ισότητα παραμένει, εξακολουθεί να είναι ζητούμενο. Να βρει το κίνητρο να προσπαθήσει να φτιάξει έναν κόσμο καλύτερο, να κάνει τον εαυτό του καλύτερο, να γίνει και αυτός ένας Μέλιος.

5. Όλιβερ Τουίστ, Κάρολος Ντίκενς

Ο Όλιβερ Τουίστ ήρθε στον κόσμο λίγα μόλις λεπτά πριν πεθάνει η μητέρα του. Ύστερα από ένα τόσο τραγικό γεγονός, η ζωή του δε φαντάζει καθόλου ευοίωνη… Μέσα σ’ έναν κόσμο που δε συγχωρεί και δε χαρίζει, θύμα της πιο μεγάλης ένδειας, το μικρό αγόρι πρέπει να μεγαλώσει και να επιβιώσει. Πώς όμως να νικήσει κανείς την πείνα και την κακομεταχείριση χωρίς να στραφεί στο έγκλημα; Μέσα από μια άκρως ρεαλιστική διήγηση, ο Κάρολος Ντίκενς σκιαγραφεί τη δύσκολη ζωή των παιδιών της εργατικής τάξης στη βικτωριανή Αγγλία. Καταδεικνύει στους εφησυχασμένους αστούς αναγνώστες του πως οι μικροί αναξιοπαθούντες, τους οποίους τόσο φοβούνται και περιφρονούν, δεν είναι παρά το αποτέλεσμα των νόμων που οι ίδιοι έφτιαξαν. Ανάμεσα στην εκμετάλλευση και το έγκλημα, τα παιδιά αυτά δεν έχουν καμία άλλη επιλογή…

6. To ημερολόγιο της Άννα Φρανκ, Άννα Φρανκ

Η Άννα Φρανκ γεννήθηκε στη Φραγκφούρτη της Γερμανίας το 1929. Η άνοδος του Χίτλερ στην εξουσία το 1933 αναγκάζει την οικογένειά της να καταφύγει στην Ολλανδία, για να αποφύγει τις διώξεις που εξαπολύει το ναζιστικό καθεστώς ενάντια στις εβραϊκές κοινότητες. Το 1942, η δεκατριάχρονη Άννα μαζί με την οικογένειά της κρύβονται στο πίσω μέρος ενός σπιτιού στο Άμστερνταμ. Για τα επόμενα δύο χρόνια, θα καταγράψει στο ημερολόγιό της την οδυνηρή εμπειρία του εγκλεισμού. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια και χιούμορ, στις καταγραφές της έχει αποτυπωθεί ο αγώνας ενός κοριτσιού να διαφυλάξει, ακόμα και μέσα στον χειρότερο κίνδυνο, την ελευθερία της σκέψης, τη φαντασία και τη χαρά της παιδικής αθωότητας. Εβδομήντα χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση, το ημερολόγιο αυτό παραμένει η πιο συγκινητική ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου και ένας συγκλονιστικός ύμνος στο ιδεώδες της ελευθερίας.

7. Η καλύβα του Μπάρμπα Θωμά, Χάριετ Μπίτσερ Στόου

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει συγκινηθεί διαβάζοντας το αθάνατο έργο της Χάρριετ Μπίτσερ Στόου, που έχει μεταφραστεί σε τριάντα επτά γλώσσες κι είναι το βιβλίο που, περισσότερο απ’ οποιοδήποτε άλλο, συνέβαλε στην κατάργηση της δουλείας στις ΗΠΑ. Ο μπάρμπα-Θωμάς, η μικρή Εύα, η Τόπσυ, ο Σάιμον Λεγκρί, είναι ονόματα που έχουν μπει στο καθημερινό λεξιλόγιο όλων των λαών του κόσμου. Και οι δραματικές περιπέτειες των μαύρων, που οι οικογένειές τους διαλύονται για να πουληθούν εδώ κι εκεί, επηρέασαν κι επηρεάζουν ακόμα και σήμερα τον τρόπο σκέψης και το συναισθηματικό κόσμο αυτών που πιστεύουν στην ελευθερία και στην ισότητα.

8. Οι άθλιοι, Βίκτωρ Ουγκώ

Γιάννης Αγιάννης, πρώην κατάδικος, μετά την αποφυλάκισή του παρέχει ευεργεσίες και βοηθά φτωχούς ανθρώπους που έχουν ανάγκη. Παρά τις καλές πράξεις του, δεν μπορεί να ξεφορτωθεί το παρελθόν του που τον κατατρέχει και το στιγματισμό του κατάδικου. Ωστόσο, ζει μια ζωή προσφέροντας μόνο καλό, ακόμα και αν πρέπει να κρύβεται, και μεγαλώνει ένα κοριτσάκι, την Τιτίκα. Ακόμα, δίνονται πολλά ιστορικά στοιχεία. Για τη μάχη στο Βατερλό, τη ζωή του Ναπολέοντα, τη ζωή στο Παρίσι και γενικά τη Γαλλία του 19ου αιώνα. Οι Άθλιοι γράφτηκαν το 1862 και η εποχή που περιγράφουν είναι από το 1815 έως το 1833. Ο Ουγκώ λέει τις απόψεις του σε θέματα όπως η πολιτική, η ηθική, οι νόμοι, η γλώσσα (αργκό), η θρησκεία. Εξαίρει τη σημασία της εκπαίδευσης στην ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Όλο το έργο το διαπερνά η αντίληψη ότι η έλλειψη εκπαίδευσης και η φτώχεια οδηγούν στην εξαθλίωση.

9. Χωρίς οικογένεια, Εκτόρ Μαλό

Ο μικρός Ρεμί μαθαίνει στα οκτώ του χρόνια πως είναι ορφανός. Η είδηση αυτή τον σημαδεύει βαθιά κι αλλάζει ολότελα τη ζωή του. Διωγμένος απ’το σπίτι της θετής μητέρας του, μπαίνει στη δούλεψη του γερο-Βιταλί, που δίνει παραστάσεις στους δρόμους μ’έναν παράξενο θίασο από εκπαιδευμένα ζώα. Έτσι αρχίζουν τα βάσανα του μικρού Ρεμί. Περιπλανιέται στις πόλεις και στα χωριά και γνωρίζει την απανθρωπιά και την υστεροβουλία των ανθρώπων. Όμως δεν απογοητεύεται, γιατί συνάμα γνωρίζει και την ανθρωπιά και την καλοσύνη στο πρόσωπο του αφεντικού του, της θετής του μητέρας, του Ματία, του φίλου του, και πολλών άλλων, που συναντά στην πολύπαθη περιπλάνησή του. Ευτυχώς για όλους η συγκινητική ιστορία του Ρεμί και οι περιπέτειές του έχουν αίσιο τέλος.

10. Η Πολυάννα Μαμά, Έλενορ Χ. Πόρτερ

Ένα αμιγώς κοριτσίστικο βιβλίο που λάτρεψα. Η Πολυάννα ορφανή από μητέρα, χάνει και τον πατέρα της. Πέφτει στα χέρια της πλούσιας και γεροντοκόρης θείας Πόλυ που δεν ενέκρινε ποτέ τον γάμο από έρωτα της αδελφής της με τον φτωχό πάστορα. Η θεία Πόλυ μένει στο Μπέλντιγκσβιλ στο Βερμόντ και ζει με πολύ αυστηρούς κανόνες. Δεν αγαπάει τα παιδιά. Αναλαμβάνει την Πολυάννα από αίσθηση καθήκοντος προς την αδελφή της. Προσπαθεί επί ματαίω να τιθασεύσει τη χαρά και την αισιοδοξία της ανεψιάς της. Η Πολυάννα αγαπιέται από τους κατοίκους της μικρής πόλης αμέσως. Όλοι αρχίζουν να παίζουν το «παιχνίδι της χαράς» έως ότου η Πολυάννα τραυματίζεται σε αυτοκινητιστικό ατύχημα και μένει παράλυτη μη μπορώντας να χαρεί για τίποτε. Τότε, είναι η σειρά της μικρής πόλης να ενθαρρύνει την Πολυάννα. Το βιβλίο τελειώνει με τη θεία Πόλυ να παντρεύεται τον αγαπημένο της και την Πολυάννα να περπατά.

Μέθοδος Montessori

20 διαφορετικοί τρόποι για να κρατήσουμε απασχολημένο το παιδάκι μας ένα κρύο απόγευμα. Πολλοί από αυτούς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά μας να γνωρίσουν τον κόσμο γύρω τους.

1. Παίρνουμε μερικά μπουκάλια, βαζάκια ή ό,τι άδεια δοχεία μπορούμε να βρούμε. Αφαιρούμε τα καπάκια και βοηθάμε το παιδί να διαλέξει το σωστό καπάκι για το κάθε δοχείο και να το ξαναβιδώσει.
2. Παίρνουμε ένα σφουγγάρι και λίγο υγρό πιάτων και δείχνουμε προσεκτικά στο παιδί πώς πλένουμε τα βρώμικα πιάτα. Μετά, το αφήνουμε να κάνει και αυτό μια προσπάθεια (αφού βεβαιωθούμε ότι δεν υπάρχουν αιχμηρά ή επικίνδυνα αντικείμενα στο νεροχύτη).

3. Ρίχνουμε λίγο ρύζι ή λίγη βρώμη στο τραπέζι, δίνουμε ένα σκουπάκι στο παιδί και του δείχνουμε πώς να τα σκουπίσει.

4. Βρίσκουμε μερικά ρετάλια από διάφορα υφάσματα, όπως μάλλινα, μεταξωτά και βαμβακερά. Αφήνουμε το παιδί να τα αγγίξει και το βοηθάμε να περιγράψει πώς τα αισθάνεται: μαλακά, αγκαθωτά, λεία και απαλά κ.τ.λ. Μπορούμε επίσης να του πούμε να βάλει τα ρετάλια σε διαφορετικές ομάδες και μετά να το ρωτήσουμε για ποιο λόγο τα έβαλε στις συγκεκριμένες ομάδες.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

5. Σε ένα μεγάλο μπολ με νερό βάζουμε μικρά αντικείμενα όπως κουμπιά ή μικρές μπαλίτσες και βοηθάμε το παιδί να τα βγάλει από το νερό με ένα κουτάλι.

6. Παίρνουμε μία σακούλα και βάζουμε μέσα 8-10 αντικείμενα που γνωρίζει το παιδί (παιχνίδια, ένα μολύβι, μια κηρομπογιά, μία χτένα, μία κορδέλα, κ.τ.λ.). Στη συνέχεια ζητάμε από το παιδί να βγάζει ένα ένα τα αντικείμενα από τη σακούλα με κλειστά τα μάτια και να τα αναγνωρίζει. Μπορούμε να το κάνουμε και πιο πολύπλοκο: να τοποθετήσουμε στη σακούλα αντικείμενα που να ξεκινάνε όλα από το ίδιο γράμμα της αλφαβήτας και να βάλουμε το παιδί να εξασκηθεί προφέροντας αυτό το συγκεκριμένο γράμμα όταν θα αναγνωρίζει το κάθε αντικείμενο.

7. Παίρνουμε δύο μπολ, ένα σφουγγάρι και ένα ποτιστήρι. Αδειάζουμε λίγο νερό στο ένα μπολ και βάζουμε το παιδί να μεταφέρει αυτό το νερό στο άλλο μπολ με το σφουγγάρι.

8. Παίρνουμε λίγους βόλους ή χρωματιστές χάντρες και μερικά κουτιά. Στο ένα κουτί ανακατεύουμε τους βόλους/τις χάντρες και βάζουμε το παιδί να τα οργανώσει βάζοντας τους σε άλλα κουτιά ανάλογα με το χρώμα ή το σχήμα τους. Μπορούμε να κάνουμε το παιχνίδι λίγο πιο πολύπλοκο βάζοντας περισσότερα κριτήρια για την οργάνωση των αντικειμένων στα διαφορετικά κουτιά.

9. Δίνουμε στο παιδί χαρτιά και το αφήνουμε να τα διπλώσει, να τα τσαλακώσει ή να τα σκίσει. Αυτό θα το βοηθήσει να βελτιώσει την επιδεξιότητα στα χέρια του και θα κινητοποιήσει το μυαλό και τη φαντασία του.

10. Σε μία τσάντα βάζουμε μερικά φασόλια. Κάπου μέσα στην τσάντα κρύβουμε ένα μικρό παιχνιδάκι και παροτρύνουμε το παιδί να ψάξει για να το βρει.

11. Σε ένα καθαρό τραπέζι ρίχνουμε αλεύρι και αφήνουμε το παιδί να ζωγραφίσει πάνω στο αλεύρι με τα χέρια του ή με ένα πινέλο.

12. Για πιο μικρά παιδάκια: παίρνουμε ένα κουτί χωρίς καπάκι και γύρω γύρω βάζουμε μανταλάκια. Δείχνουμε στο παιδί πώς βγαίνουν τα μανταλάκια και το αφήνουμε να βγάλει τα υπόλοιπα. Πρέπει όμως να προσέξουμε να μην τσιμπήσει τα δάχτυλά του με τα μανταλάκια.

13. Δίνουμε στο παιδί ένα μαγνήτη και διάφορα μεταλλικά και μη μεταλλικά αντικείμενα και το αφήνουμε να καταλάβει ποια αντικείμενα κολλάνε στο μαγνήτη και ποια όχι.

14. Δίνουμε στο παιδί ένα πλαστικό ποτήρι ή ένα πλαστικό μπολ με νερό και έναν αυγοδάρτη. Ρίχνουμε ελάχιστο σαπούνι ή υγρό πιάτων στο νερό και αφήνουμε το παιδί να παίξει δημιουργώντας σαπουνάδα.

15. Παίρνουμε μερικές κατσαρόλες και μερικά τηγάνια με τα καπάκια τους και αφήνουμε το παιδί να ταιριάξει τα καπάκια με το σωστό σκεύος . Το παιδί μπορεί επίσης να απασχοληθεί βάζοντας τα μικρότερα σκεύη μέσα στα μεγαλύτερα.

16. Μπορούμε να αφήσουμε το παιδί να βγάλει ορισμένα αντικείμενα από το πλυντήριο πιάτων. Δεν πρέπει όμως να το αφήσουμε να πλησιάσει αιχμηρά αντικείμενα.

17. Παίρνουμε ένα πλαστικό μπολ και το γεμίζουμε με νερό. Παίρνουμε μερικά μικρά αντικείμενα όπως βελανίδια, βίδες, χάντρες, μπάλες, κ.τ.λ. και αφήνουμε το παιδί να τα ρίξει στο νερό και να παρατηρήσει ποια επιπλέουν και ποια βουλιάζουν. Μπορούμε επίσης να του ζητήσουμε να αναγνωρίσει ποια αντικείμενα είναι βαριά και ποια ελαφριά.

18. Παίρνουμε μερικά παλιά περιοδικά και εφημερίδες και αφήνουμε το παιδί να τα σκίσει σε κομμάτια ή σε λωρίδες. Αυτό θα βοηθήσει το παιδί να χρησιμοποιήσει τα χέρια του και να καταλάβει ότι οι διαφορετικές κινήσεις οδηγούν και σε διαφορετικά αποτελέσματα. Όταν θα έχει αρκετά μικρά κομμάτια, μπορούμε να το βοηθήσουμε να τα πετάξει όλα μαζί στον αέρα.

19. Η πλαστελίνη έχει πάντα πλάκα. Όμως για ένα μικρότερο παιδί μπορεί να να είναι πιο ενδιαφέρον να την πιέζει στα χέρια του παρά να κάνει διάφορα σχέδια με αυτή. Μπορούμε επίσης μέσα σε μία μπάλα από πλαστελίνη να κρύψουμε μικρά αντικείμενα και να ζητήσουμε από το παιδί να τα βγάλει από την πλαστελίνη. (Δείτε εδώ πώς μπορείτε να φτιάξετε μόνες σας φυσική πλαστελίνη μέσα σε δέκα λεπτά)

20. Ένα παιδί μπορεί να διασκεδάσει για ώρες παίζοντας με τα κουμπιά, τα φερμουάρ και τις αυτοκόλλητες ταινίες velcro στα ρούχα. Άρα μια καλή ιδέα είναι να δώσουμε στο παιδί μερικά παλιά ρούχα και να το αφήσουμε να τα ψαχουλέψει.

ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΧΑΖΟΣ, ΕΙΜΑΙ ΔΥΣΛΕΚΤΙΚΟΣ| ΕΝΑ ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΟ ΒΙΝΤΕΟ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ

Στο βίντεο που ακολουθεί βλέπουμε ένα δυσλεκτικό παιδί να «πέφτει» σε έναν κόσμο που αποτελείται εξ’ ολοκλήρου από βιβλία. Μόνο του στο περιβάλλον αυτό, αναγκάζεται να αναρριχηθεί σε ένα βουνό, που αντιπροσωπεύει το εκπαιδευτικό σύστημα. Εκεί, παρακολουθούμε τις δυσκολίες, τα άγχη και την αγωνία του  για να μπορέσει να τα καταφέρει. Τελικά, θα διαπιστώσει ότι δεν είναι μόνο του! Ότι υπάρχουν κι άλλα παιδιά που περνούν το ίδιο, αν και δεν πρέπει να ξεχνάμε πως κάθε περίπτωση είναι μοναδική.

Ένα συγκινητικό βίντεο, μια συλλογική προσπάθεια – εξαιρετική δημιουργία δυο φοιτητών από το Ηνωμένο Βασίλειο, των Μαντς Γιόχαν Όγκαρντ και Κέιτι Γουίμαν, βασισμένη σε πραγματικές εμπειρίες, καθώς έχουν και οι δυο δυσλεξία, έρχεται να καταδείξει τι περνούν αυτά τα παιδιά και πόση κατανόηση πρέπει να δείχνουν οι υπόλοιποι στην προσπάθειά τους.

Η σημασία του νονού και της νονάς για το παιδί

Τυπικά, στο πλαίσιο της ελληνικής κοινωνίας, ο ρόλος που έχει ο νονός ενός παιδιού είναι θρησκευτικός. Υποχρέωσή του είναι, δηλαδή, να κατηχήσει το παιδί στη χριστιανική πίστη και ζωή. Είναι αυτός που εγγυάται στην εκκλησία για την πίστη του βαπτιζομένου και αναλαμβάνει τη φροντίδα, μετά το βάπτισμα, να μυήσει τον νεοφώτιστο στην ορθοδοξία. Πέραν, όμως, του τυπικού, υπάρχει και ο ουσιαστικός ρόλος.

Ως νονός αποκτάς ένα παιδί χωρίς να το γεννήσεις. Οφείλεις να είσαι παρών στη ζωή του, να το καθοδηγείς, να το προστατεύεις, να το νοιάζεσαι και να του συμπαραστέκεσαι. Να είσαι το πρότυπό του και να ξέρει ότι μπορεί να σε εμπιστευτεί όποτε σε χρειαστεί.

Ως γονιός, εμπιστεύεσαι το παιδί σου σε έναν άνθρωπο που θα μπορεί να στέκεται δίπλα του αφοσιωμένος, παράλληλα με εσένα ή αντί για εσένα, αν κάποτε χρειαστεί. Επιλέγεις έναν άνθρωπο με τον οποίον θα συνεργαστείς για να μεγαλώσει όμορφα το παιδί σου, έναν άνθρωπο που θα σε συμπληρώνει και δεν θα λειτουργείτε ανταγωνιστικά, και φυσικά όχι έναν χορηγό.

Ακόμα, λοιπόν, κι αν αποφασίσετε για το παιδί σας μια απλή ονοματοδοσία και βάπτιση, ακόμα κι αν δεν πιστεύετε στον Θεό ή τουλάχιστον στον Θεό όπως τον παρουσιάζει η ορθόδοξη Εκκλησία, είναι απαραίτητο να ορίσετε ένα πρόσωπο ως νονό του παιδιού σας, για να μην αισθάνεται άσχημα για την απουσία του, αλλά κυρίως γιατί ο ρόλος του είναι πάνω από όλα πνευματικός και συμβολικός.

Ο συμβολικός ρόλος του νονού

Για τον συμβολικό ρόλο του νονού, που συχνά ισοπεδώνται και απαξιώνεται, μιλήσαμε με την κλινική ψυχολόγο κ. Σουζάνα Παπαφάγου, που εξηγεί ότι σύμφωνα με την παιδοψυχίατρο και ψυχαναλύτρια Φρανσουάζ Ντολτό, η βάπτιση ενός παιδιού είναι σημαντική κυρίως για το συμβολικό της υπόθεσης! Με άλλα λόγια, ο νονός και η νονά δεσμεύονται απέναντι στους γονείς να αναθρέψουν το πνευματικό παιδί τους με τις αρχές μιας αλήθειας και μιας ηθικής. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η κ. Παπαφάγου, σε μια πρώτη ανάγνωση, οι νονοί και οι νονές φέρνουν στο μυαλό μας δώρα και κυρίως παπούτσια και λαμπάδες το Πάσχα! Στην πραγματικότητα, όμως, το παιδί «προσφέρεται» από τους γονείς του στα χέρια τους για να το εισαγάγουν σε μια κοινότητα στο πλαίσιο της οποίας, όπως έγραψε η Ντολτό, «προσεύχονται αθλητές της εκκλησίας».

Είτε πιστεύουμε στον Θεό είτε όχι, είτε πιστεύει ο νονός ή η νονά που έχουμε επιλέξει είτε όχι, η τελετή στην οποία του εμπιστευόμαστε το παιδί μας είναι πολύ σημαντική γιατί εκφράζει την είσοδό του στην κοινωνική ζωή! Οι παριστάμενοι γιορτάζουν και χαίρονται καλωσορίζοντας το νέο μέλος με το όνομά του και η γιορτή αυτή ξεφεύγει από τα στενά όρια της θρησκείας! Δεν είμαστε μόνοι, δεν γεννιόμαστε μόνοι, πάντα υπάρχει αλληλεπίδραση και αμοιβαιότητα μεταξύ του παιδιού και των κοντινών του προσώπων! Ο νονός και η νονά, λοιπόν, έχουν επιλεγεί κατ’ αρχάς για έναν πολύ σημαντικό λόγο: για να ονοματοδοτήσουν το νέο αυτό κοινωνικό ον και για να ανακοινώσουν το όνομα αυτό! Ο νονός και η νονά, τονίζει η κυρία Παπαφάγου, αρκεί να είναι παρόντες, ακόμα και αν δεν πιστεύουν, για να τελεστεί στον ψυχικό κόσμο του παιδιού μια συμβολική διαδρομή ασυνείδητη, που  το εισάγει στο πνευματικό ρεύμα της ανθρώπινης διάστασης.

Η Σουζάνα Παπαφάγου, με την ιδιότητά της ως ψυχολόγου-ψυχοθεραπεύτριας, μοιράζεται κάποιες σκέψεις τις και τις απευθύνει στους νονούς και τις νονές:

• Τα παιδιά πρέπει να βαφτίζονται και οι ενήλικες να βαφτίζουν και ας μην έχουν θρησκευτική παιδεία ή κατήχηση. Η βάπτιση είναι σύμβολο γέννησης σε έναν κόσμο άλλον, πνευματικό, και οι νονοί είναι οι φροντιστές του παιδιού σε αυτόν τον κόσμο! Η βάφτιση δεν γίνεται (απαραίτητα) στο επίπεδο της θρησκείας, αλλά σε αυτό της ψυχολογίας και του πνεύματος. Και το πνεύμα είναι πάντα εδώ, όσο ζούμε τουλάχιστον, ακόμα και αν οι γονείς και οι νονοί είναι άθεοι!
• Κάτι πολύ χρήσιμο που θα μπορούσαν να κάνουν οι νονοί και οι νονές είναι να μάθουν στο παιδί να βλέπει με κριτικό μάτι το καλό και το κακό σε σχέση με τον Θεό! Όλη μας η εκπαίδευση περιστρέφεται γύρω από αυτές τις δύο έννοιες. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να τις απαρνηθούμε, αλλά οι πνευματικοί γονείς οφείλουν να τονίσουν στο παιδί πως δεν είναι κάτι που ενδιαφέρει απαραίτητα τον (όποιο) θεό!
• Οι νονοί και οι νονές θα μπορούσαν να βοηθήσουν το παιδί να μη συγχέει τον Θεό με τους γονείς του. Είναι βασικό, σαν διαμεσολαβητές, να του εξηγήσουν ότι δεν είναι αρετή να ευχαριστεί τους γονείς του, ώστε να είναι ευτυχισμένος και ο Θεός! Είναι πολύ σημαντικό το παιδί να αποκτήσει μέσα του την εικόνα ενός (δικού του) θεού, διαφορετικού από τους γονείς του, πάντοτε καλού και στοργικού, ώστε να μπορεί να στρέφεται σε αυτόν στις δύσκολες στιγμές (κάτι σαν το μεταβατικό αντικείμενο)!
• Οι νονοί και οι νονές οφείλουν να μυήσουν το πνευματικό τους παιδί στην ευγνωμοσύνη για τη ζωή! Ακόμα και στην περίπτωση που δεν ακολουθούν τα θρησκευτικά μυστήρια, αρκεί να βοηθήσουν το βαφτιστήρι τους, με λόγια, να αποκτήσει δεσμό με όλα όσα ζουν γύρω του, με όλα όσα έρχονται και του δίνουν χαρά!
• Οι νονοί και οι νονές θα ήταν καλό να βοηθήσουν το παιδί να κατανοήσει πως δεν χρειάζεται να ζητάει συγγνώμη από τον Θεό. Τα λάθη που κάνουμε, ή που νομίζουμε πως κάνουμε, αφορούν εγωιστικά και ναρκισσιστικά κομμάτια μας! Όταν δεν είμαστε ευχαριστημένοι, συχνά νομίζουμε ότι αμαρτήσαμε! Ποτέ, όμως, ο Θεός δεν τιμώρησε για τα λάθη, σε καμία ιστορία! Ο ίδιος ο άνθρωπος, με την ελεύθερη βούλησή του, αποφάσιζε για τη μοίρα του και αυτό θα πρέπει να το κατανοήσει πρώτα ο νονός και η νονά και μετά να το περάσει ως μήνυμα στο παιδί!
• Επίσης είναι σημαντικό να εξηγήσουν στο παιδί οι πνευματικοί του γονείς ότι η Εκκλησία δεν είναι οι κληρικοί αλλά το σύνολο των πιστών!
• Πέραν από μια βόλτα στα μαγαζιά, μια λαμπάδα και διάφορα δώρα, περάστε λίγο χρόνο με το πνευματικό σας παιδί και γνωρίστε το… Είναι εξάλλου αυτό το ανθρώπινο ον στο οποίο κάποτε φυτέψατε ένα πολύτιμο σποράκι… Αυτό της πίστης! Πίστη πως υπάρχει και κάτι άλλο πέρα από το σώμα και αυτό είναι το πνεύμα! Και το πνευματικό, σε αντίθεση με το θρησκευτικό που εύκολα μπορεί να γίνει εμπορεύσιμο, είναι πάντα ελεύθερο, λεπτό και αδιόρατο! Είναι ασυνείδητο και ουσιαστικό!

Ευχαριστούμε την κλινική ψυχολόγο-ψυχοθεραπεύτρια κ. Σουζάνα Παπαφάγου.